حکمت های نهج البلاغه

 حکمت 201
امدادهاى الهى و حفظ انسان
(اعتقادى، معنوى) و درود خدا بر او، فرمود: با هر انسانى دو فرشته است که او را حفظ مى‏کنند، و چون تقدير الهى فرا رسد، تنهايش مى‏گذارند، که همانا زمان عمر انسان، سپرى نگهدارنده است.


حکمت 202
واقع نگرى در مسائل سياسى
(سياسى) و درود خدا بر او، فرمود: (طلحه و زبير خدمت امام آمدند و گفتند با تو بيعت کرديم که ما در حکومت شريک تو باشيم، فرمود) نه هرگز بلکه شما در نيرو بخشيدن، و يارى خواستن شرکت داريد، و دو ياوريد به هنگام ناتوانى و درماندگى در سختى‏ها.
حکمت 203
ياد مرگ و پرهيزکارى
(اخلاقى) و درود خدا بر او، فرمود: اى مردم از خدايى بترسيد که اگر سخنى گوييد مى‏شنود، و اگر پنهان داريد مى‏داند، و براى مرگى آماده باشيد، که اگر از آن فرار کنيد شما را مى‏يابد، و اگر بر جاى خود بمانيد شما را مى‏گيرد، و اگر فراموشش کنيد شما را از ياد نبرد.
حکمت 204
بى‏توجّهى به سپاسگذارى مردم
(اخلاقى، اجتماعى) و درود خدا بر او، فرمود: ناسپاسى مردم تو را از کار نيکو باز ندارد، زيرا هستند کسانى، بى آن که از تو سودى برند تو را مى‏ستايند، چه بسا ستايش اندک آنان براى تو، سودمندتر از ناسپاسى ناسپاسان باشد. (و خداوند نيکوکاران را دوست دارد)
حکمت 205
گنجايش نامحدود ظرف علم
(علمى) و درود خدا بر او، فرمود: هر ظرفى با ريختن چيزى در آن پر مى‏شود جز ظرف دانش که هر چه در آن جاى دهى، وسعتش بيشتر مى‏شود.
حکمت 206
ره آورد حلم و بردبارى
(اخلاقى، اجتماعى) و درود خدا بر او، فرمود: نخستين پاداش بردبار از بردبارى‏اش آن که مردم در برابر نادان، پشتيبان او خواهند بود.
حکمت 207
ارزش همانند شدن با خوبان
(اخلاقى، اجتماعى) و درود خدا بر او، فرمود: اگر بردبار نيستى، خود را به بردبارى بنماى، زيرا اندک است کسى که خود را همانند مردمى کند و از جمله آنان به حساب نيايد.
حکمت 208
مراحل خودسازى
(اخلاقى، تربيتى) و درود خدا بر او، فرمود: کسى که از خود حساب کشد، سود مى‏برد، و آن که از خود غفلت کند زيان مى‏بيند، و کسى که از خدا بترسد ايمن باشد، و کسى که عبرت آموزد آگاهى يابد، و آن که آگاهى يابد مى‏فهمد، و آن که بفهمد دانش آموخته است
حکمت 209
خبر از ظهور حضرت مهدى عليه السّلام
(اعتقادى، سياسى) و درود خدا بر او، فرمود: دنيا پس از سرکشى، به ما روى مى‏کند، چونان شتر مادّه بد خو که به بچه خود مهربان گردد. (سپس اين آيه را خواند) «و اراده کرديم که بر مستضعفين زمين، منّت گذارده آنان را امامان و وارثان حکومت‏ها گردانيم»
حکمت 210
الگوهاى پرهيزکارى
(اخلاقى، تربيتى) و درود خدا بر او، فرمود: از خدا بترسيد، ترسيدن انسان وارسته‏اى که دامن به کمر زده و خود را آماده کرده، و در بهره بردن از فرصت‏ها کوشيده،


و هراسان در اطاعت خدا تلاش کرده، و در دنياى زودگذر، و پايان زندگى و عاقبت کار، بدرستى انديشيده است
حکمت 211
ارزش‏هاى اخلاقى
(اخلاقى، اجتماعى، اقتصادى) و درود خدا بر او، فرمود: بخشندگى، نگاه‏دارنده آبروست، و شکيبايى دهان بن بى‏خردان، و عفو زکات پيروزى، و دورى کردن، کيفر خيانتکار، و مشورت چشم هدايت است. و آن کس که با رأى خود احساس بى‏نيازى کند به کام خطرها افتد، شکيبايى با مصيبت‏هاى شب و روز پيکار کند، و بى‏تابى، زمان را در نابودى انسان يارى دهد، و برترين بى‏نيازى ترک آرزوهاست، و چه بسا عقل که اسير فرمانروايى هوس است، حفظ و به کار گيرى تجربه رمز پيروزى است، و دوستى نوعى خويشاوندى به دست آمده است، و به آن کس که به ستوه آمده و توان تحمّل ندارد اعتماد نکن.
حکمت 212
خودپسندى آفت عقل
(اخلاقى) و درود خدا بر او، فرمود: خودپسندى يکى از حسودان عقل است.
حکمت 213
تحمّل مشکلات و خشنودى
(اخلاقى، تربيتى) و درود خدا بر او، فرمود: چشم از سختى خوار و خاشاک و رنج‏ها فرو بند تا همواره خشنود باشى.
حکمت 214

نرمخويى و کاميابى
(اخلاقى، علمى) و درود خدا بر او، فرمود: کسى که درخت شخصيّت او نرم و بى‏عيب باشد، شاخ و برگش فراوان است.
حکمت 215
اختلاف آفت انديشه
(اخلاقى، سياسى) و درود خدا بر او، فرمود: اختلاف نابود کننده انديشه است.
حکمت 216
قدرت و تجاوزکارى
(اخلاقى، سياسى) و درود خدا بر او، فرمود: کسى که به نوايى رسيد تجاوزکار شد.
حکمت 217
دگرگونى روزگار و شناخت انسان‏ها
(اخلاقى، علمى) و درود خدا بر او، فرمود: در دگرگونى روزگار، گوهر شخصيّت مردان شناخته مى‏شود«».
حکمت 218
حسادت آفت دوستى
(اخلاقى، اجتماعى) و درود خدا بر او، فرمود: حسادت بر دوست، از آفات دوستى است.
حکمت 219
آرزوها آفت انديشه
(اخلاقى) و درود خدا بر او، فرمود: قربانگاه انديشه‏ها، زير برق آرزوهاست.
حکمت 220
عدالت در قضاوت
(اخلاقى، قضايى) و درود خدا بر او، فرمود: داورى با گمان بر افراد مورد اطمينان، دور از عدالت است.
حکمت 221
آينده دردناک ستمکاران
(اخلاقى، سياسى) و درود خدا بر او، فرمود: بدترين توشه براى قيامت، ستم بر بندگان است.
حکمت 222
بى‏توجّهى به بدى بدکاران
(اخلاقى، اجتماعى)

677
و درود خدا بر او، فرمود: خود را به بى‏خبرى نماياندن از بهترين کارهاى بزرگواران است.
حکمت 223
حياء و عيب پوشى
(اخلاقى، اجتماعى) و درود خدا بر او، فرمود: آن کس که لباس حياء بپوشد، کسى عيب او را نبيند.
حکمت 224
برخى از ارزش‏هاى اخلاقى
(اخلاقى، اجتماعى) و درود خدا بر او، فرمود: با سکوت بسيار، وقار انسان بيشتر شود، و با انصاف بودن، دوستان را فراوان کند، و با بخشش، قدر و منزلت انسان بالا رود، و با فروتنى، نعمت کامل شود، و با پرداخت هزينه‏ها، بزرگى و سرورى ثابت گردد، و روش عادلانه، مخالفان را درهم شکند، و با شکيبايى در برابر بى‏خرد، ياران انسان زياد گردند.
حکمت 225
حسادت و بيمارى
(اخلاقى، بهداشتى) و درود خدا بر او، فرمود: شگفتا که حسودان از سلامتى خود غافل مانده‏اند
حکمت 226
طمع‏ورزى و خوارى
(اخلاقى، اجتماعى) و درود خدا بر او، فرمود: طمعکارى همواره زبون و خوار است.
حکمت 227
ارکان ايمان
(اعتقادى، معنوى) و درود خدا بر او، فرمود: (از ايمان پرسيدند). ايمان، بر شناخت با قلب، اقرار با زبان، و عمل با اعضاء و جوارح استوار است.
حکمت 228
ارزش‏ها و ضدّ ارزش‏ها
(اخلاقى، اجتماعى) و درود خدا بر او، فرمود: کسى که از دنيا اندوهناک مى‏باشد، از قضاء الهى خشمناک است، و آن کس که از مصيبت وارد شده شکوه کند از خدا شکايت کرده، و کسى که نزد توانگرى رفته و به خاطر سرمايه‏اش برابر او فروتنى کند، دو سوّم دين خود را از دست داده است و آن کس که قرآن بخواند و وارد آتش جهنّم شود حتما از کسانى است که آيات الهى را بازيچه قرار داده است، و آن کس که قلب او با دنيا پرستى پيوند خورد، همواره جانش گرفتار سه مشکل است، اندوهى رها نشدنى، حرصى جدا نشدنى، و آرزويى نايافتنى.
حکمت 229
ارزش قناعت و خوش خلقى
(اخلاقى، اقتصادى) و درود خدا بر او، فرمود: آدمى را قناعت براى دولتمندى، و خوش خلقى براى فراوانى نعمت‏ها کافى است. (از امام سؤال شد تفسير آيه، فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَياةً طَيِّبَةً چيست فرمود) آن زندگى با قناعت است«».